Studimi i ri JAMES 2026 i Universitetit të Shkencave të Aplikuara të Cyrihut (ZHAW) nxjerr në pah zakonet digjitale të të rinjve në Zvicër. Rrjetet sociale, lojërat elektronike dhe inteligjenca artificiale po zënë gjithnjë e më shumë vend në jetën e tyre, ndërsa shqetësim mbeten bullizmi kibernetik dhe ngacmimet seksuale në internet, transmeton 20min.ch. Të rinjtë në Zvicër kalojnë mesatarisht rreth tri orë në ditë në internet gjatë ditëve të javës, ndërsa në fundjavë kjo kohë rritet ndjeshëm. Këto janë disa nga rezultatet kryesore të studimit më të ri JAMES 2026, të realizuar nga studiuesit e Universitetit të Shkencave të Aplikuara të Cyrihut (ZHAW), i cili analizon mënyrën se si të rinjtë e kalojnë kohën e lirë dhe si i përdorin mediat digjitale. Sipas të dhënave të studimit, koha mesatare e përdorimit të internetit gjatë një dite të zakonshme të javës arrin në 216 minuta, ndërsa në fundjavë shkon në 310 minuta. Mediana është përkatësisht 180 minuta gjatë ditëve të javës dhe 290 minuta në fundjavë. Kjo dëshmon se interneti është bërë pjesë e pandashme e përditshmërisë së brezit të ri.
Familja dhe aktivitetet jashtë ekranit vazhdojnë të kenë rëndësi
Pavarësisht rritjes së përdorimit të teknologjisë, studimi tregon se të rinjtë vazhdojnë të vlerësojnë edhe aktivitetet tradicionale. Sporti, daljet në natyrë, takimet me shoqërinë, pushimi dhe koha e kaluar me familjen renditen ndër aktivitetet më të përhapura gjatë kohës së lirë. Aktivitetet familjare zënë një vend të rëndësishëm, duke u renditur në mesin e aktiviteteve më të zakonshme. Ndërkaq, pjesëmarrja në aktivitete kulturore, koncerte, festa, klube nate dhe vizita në institucione fetare paraqitet më e kufizuar si aktivitet i rregullt. Megjithatë, studiuesit theksojnë se këto dallime mund të ndikohen edhe nga mundësitë financiare dhe qasja në aktivitete të ndryshme.
Brawl Stars dhe Roblox ndër lojërat më të preferuara
Lojërat elektronike vazhdojnë të jenë ndër aktivitetet më të preferuara të të rinjve. Studimi evidenton dallime të dukshme sipas moshës dhe gjinisë. Fëmijët më të vegjël identifikohen më shpesh si lojtarë të rregullt, ndërsa djemtë në përgjithësi e konsiderojnë veten më shumë si lojtarë sesa vajzat. Ndër djemtë, më e preferuara rezulton loja Brawl Stars, e ndjekur nga EA Sports FC. Ndër vajzat, popullaritet të veçantë kanë Roblox dhe Block Blast. Krahas lojërave, një pjesë e madhe e komunikimit të të rinjve zhvillohet përmes aplikacioneve të mesazheve. WhatsApp dhe Snapchat janë ndër platformat më të përdorura, ndërsa Discord, Telegram, Signal dhe Threema kanë një përdorim më të kufizuar.
Inteligjenca artificiale po ndryshon mënyrën e kërkimit të informacionit
Një prej zhvillimeve më interesante të studimit JAMES 2026 është rritja e ndjeshme e përdorimit të aplikacioneve të inteligjencës artificiale. Pas motorëve të kërkimit dhe shërbimeve të mesazheve, inteligjenca artificiale renditet ndër mënyrat më të përdorura nga të rinjtë për të kërkuar informacion në internet. Ndërkohë, përdorimi i gazetave dhe revistave vazhdon të ketë një rol më të vogël në jetën e tyre mediatike. Megjithatë, rezultatet e studimeve të fundit tregojnë shenja të një rikthimi të interesimit për gazetat, ndërsa rritje vërehet edhe në konsumin e filmave, dokumentarëve dhe serialeve. Ky zhvillim tregon se mënyra se si brezi i ri informohet, mëson dhe komunikon po pëson ndryshime të rëndësishme, me inteligjencën artificiale që po shndërrohet në një mjet gjithnjë e më të zakonshëm.
Bullizmi kibernetik dhe ngacmimet seksuale, shqetësim serioz
Përveç përparësive që ofron bota digjitale, studimi ka evidentuar edhe rreziqet me të cilat përballen të rinjtë në internet. Sipas rezultateve, 59 për qind e të anketuarve deklarojnë se gjatë dy viteve të fundit kanë qenë të paktën një herë viktima të fyerjeve ose ofendimeve përmes mesazheve private. Ndërkaq, 44 për qind pranojnë se kanë dërguar vetë mesazhe të tilla fyese. Shqetësues janë edhe rezultatet lidhur me ngacmimet seksuale në internet, ku dallimet ndërmjet vajzave dhe djemve janë të dukshme.
Rreth 38 për qind e vajzave të anketuara deklarojnë se gjatë dy viteve të fundit janë pyetur në internet për pamjen e trupit të tyre, ndërsa 37 për qind kanë marrë mesazhe ose janë kontaktuar me qëllime seksuale të padëshiruara. Te djemtë, këto përqindje janë dukshëm më të ulëta.
Një sfidë për familjen, shkollën dhe shoqërinë
Rezultatet e studimit JAMES 2026 tregojnë se interneti dhe teknologjia janë bërë pjesë thelbësore e jetës së brezit të ri në Zvicër. Përderisa lojërat, rrjetet sociale dhe inteligjenca artificiale ofrojnë mundësi të reja për argëtim, komunikim dhe informim, ato sjellin edhe përgjegjësi të mëdha për mbrojtjen e të miturve. Në këtë drejtim, familja, institucionet arsimore dhe shoqëria kanë një rol të rëndësishëm në edukimin digjital të fëmijëve dhe të rinjve, në mënyrë që ata të përfitojnë nga teknologjia pa u ekspozuar ndaj rreziqeve të saj. Studimi rikujton se sfida nuk qëndron vetëm te koha që të rinjtë kalojnë para ekranit, por edhe te mënyra se si e përdorin internetin dhe sa të mbrojtur janë në hapësirën virtuale, transmeton 20min.ch, përcjell HALF24.ch
Foto ilustrim








