HomeEKSKLUZIVEÇfarë duhet t’u mësojmë fëmijëve kur inteligjenca artificiale di gjithnjë e më shumë?

Çfarë duhet t’u mësojmë fëmijëve kur inteligjenca artificiale di gjithnjë e më shumë?

-

Neuroshkencëtarja Vivienne Ming: Shkollat duhet t’i mësojnë fëmijët si të mendojnë, jo vetëm çfarë të dinë

Në një botë ku inteligjenca artificiale po ndryshon mënyrën se si punojmë dhe mësojmë, neuroshkencëtarja teorike Vivienne Ming ngre një pyetje të rëndësishme: a po i përgatit sistemi arsimor fëmijët për të ardhmen apo për një botë që po zhduket?

Për vite me radhë, Vivienne Ming është marrë me inteligjencën artificiale, mënyrën se si njerëzit mësojnë dhe procesin përmes të cilit marrin vendime. Përmes punës së saj si neuroshkencëtare dhe themeluese e organizatës “The Human Trust”, ajo është përqendruar te një prej sfidave më të mëdha të kohës sonë: si duhet të ndryshojë arsimi në një epokë kur makinat janë gjithnjë e më të afta të kryejnë detyra që dikur kërkonin aftësi njerëzore. Në librin e saj “Robot-Proof”, si dhe në shkrime e intervista për media ndërkombëtare, Ming argumenton se arsimi tradicional duhet të rishikojë mënyrën se si i përgatit të rinjtë për tregun e punës. Sipas kësaj qasjeje, problemi nuk qëndron te njohuritë në vetvete. Njohuritë mbeten të rëndësishme, por në një kohë kur informacioni dhe përgjigjet mund të gjenden brenda pak sekondash, bëhet gjithnjë e më e rëndësishme aftësia për të menduar, për të bërë pyetje, për të analizuar dhe për të krijuar ide të reja.

Nga memorizimi te të menduarit

Shkollat tradicionale shpesh i kushtojnë rëndësi të madhe memorizimit, përgjigjeve të sakta dhe rezultateve në teste. Por teknologjia po ndryshon vlerën e këtyre aftësive. Nëse një sistem inteligjent mund të japë një përgjigje të saktë pothuajse menjëherë, pyetja që shtrohet është: çfarë duhet të jetë në gjendje të bëjë njeriu përtej gjetjes së përgjigjes? Pikërisht këtu Ming vendos theksin te kurioziteti, kreativiteti, zgjidhja e problemeve dhe aftësia për të menduar në mënyrë kritike. Qëllimi i arsimit, sipas kësaj filozofie, nuk duhet të jetë thjesht të mbushë mendjen e fëmijës me informacione, por ta ndihmojë atë të zhvillojë aftësinë për të përdorur informacionin, për ta vënë në dyshim dhe për të krijuar diçka të re.

Gabimet nuk janë dështim

Një tjetër element i rëndësishëm në qasjen e Ming është mënyra se si shoqëria dhe shkolla i trajtojnë gabimet. Në shumë raste, një përgjigje e gabuar shoqërohet me një notë të ulët dhe perceptohet si dështim. Por procesi i të mësuarit nuk është gjithmonë linear. Eksperimentimi, përpjekjet e pasuksesshme dhe korrigjimi i gabimeve mund të jenë pjesë thelbësore e zhvillimit të aftësive. Për këtë arsye, Ming ka propozuar idenë e një “regjistri dështimesh” – një hapësirë ku dokumentohen përpjekjet që nuk funksionuan dhe, mbi të gjitha, ajo që është mësuar prej tyre. Në familje, kjo ide mund të shndërrohet në një ritual të thjeshtë: prindërit dhe fëmijët të flasin hapur për diçka që nuk shkoi sipas planit dhe të pyesin: Çfarë mësuam? Çfarë do të bënim ndryshe herën tjetër? Në këtë mënyrë, gabimi nuk shihet vetëm si rezultat negativ, por si pjesë e procesit të zbulimit.

Një shtëpi që nxit kuriozitetin

Ming argumenton gjithashtu se mjedisi ku rriten dhe mësojnë fëmijët ka rëndësi të madhe. Universitetet elitare, sipas saj, nuk ofrojnë vetëm leksione dhe libra. Një pjesë e vlerës së tyre lidhet me njerëzit, idetë, diskutimet dhe përballjen me probleme të ndryshme. Por një mjedis stimulues nuk është domosdoshmërisht i lidhur me një institucion prestigjioz. Edhe në shtëpi mund të krijohet një hapësirë që nxit eksplorimin: libra të ndryshëm, biseda mbi tema të ndryshme, pyetje pa një përgjigje të vetme, eksperimente të vogla dhe projekte ku fëmija duhet të gjejë vetë rrugën drejt zgjidhjes. Nuk është gjithmonë e nevojshme që gjithçka të jetë e planifikuar në mënyrë perfekte. Edhe një dozë pasigurie dhe kaosi mund t’i japë fëmijës hapësirë për të eksploruar.

Inteligjenca artificiale si bashkëbiseduese

Një nga pyetjet më të rëndësishme për arsimin modern është se si duhet të përdoret inteligjenca artificiale nga fëmijët. Në vend që IA të përdoret për të bërë detyrat në vend të nxënësit, ajo mund të përdoret si një mjet për të sfiduar dhe përmirësuar mënyrën e të menduarit. Një nxënës mund të përpiqet fillimisht ta zgjidhë vetë një problem. Më pas mund t’i kërkojë një sistemi të inteligjencës artificiale të analizojë zgjidhjen, të identifikojë dobësitë ose të propozojë një këndvështrim tjetër. Kjo e ndryshon marrëdhënien me teknologjinë: IA nuk bëhet thjesht një makinë që jep përgjigje, por një mjet që mund të përdoret për të zhvilluar arsyetimin. Por kjo kërkon një aftësi themelore: të mos besohet automatikisht çdo përgjigje që prodhon makina.

Pyetja më e rëndësishme për të ardhmen

Në një botë ku informacioni është gjithnjë e më i aksesueshëm dhe inteligjenca artificiale mund të gjenerojë tekste, analiza, ide dhe zgjidhje brenda pak sekondash, arsimi përballet me një ndryshim të madh. Pyetja nuk është më vetëm se sa informacion mund të mbajë mend një fëmijë. Pyetja është nëse ai di të bëjë pyetje të mira, të dallojë informacionin e besueshëm nga ai i gabuar, të pranojë gabimet, të provojë qasje të reja dhe të ndërtojë ide që nuk janë thjesht përsëritje e asaj që ekziston. Mesazhi i Vivienne Ming është në thelb një thirrje për ta parë arsimin jo si përgatitje për një profesion të caktuar, por si përgatitje për një botë që ndryshon vazhdimisht. Sepse nëse makinat po bëhen gjithnjë e më të mira në dhënien e përgjigjeve, një nga aftësitë më të rëndësishme që mund t’u mësojmë fëmijëve është të dinë cilat janë pyetjet që ia vlen të bëhen, transmeton alsatmk. (Foto ilustrim)

Loading posts…
- Reklama -spot_img

Duhet ti lexosh

Duka zbulon prapaskenat e tentativave për Brajan Grudën

0
Presidenti i FSHF-së konfirmon se Shqipëria ka bërë disa përpjekje për të afruar sulmuesin me origjinë shqiptare në Kombëtare. Megjithatë, dëshira e futbollistit ka...